W rytmie architektury

W żadnym innym miejscu na tak małym obszarze nie ma tak bogatej kombinacji stylów architektonicznych jak w Pradze.

Miasto jakby cudem uniknęło przez ostatnie tysiąc lat swego rozwoju zasadniczych katastrof i niszczących klęsk wojen.

W jego ulicach można czytać jak z księgi, w której przecina się wiele różnych opowieści. Najstarsza historia jest wpleciona w ciężkie, kamienne mury romańskich kościołów, wznoszących się ku niebu smukłymi fialami gotyckich świątyń, inne opowiadają o dawnych mieszkańcach renesansowych mieszczańskich domów, a z dynamicznie zaokrąglonymi barokowymi frontonami powraca do nich po czasie wątek duchowy i fabuła.

Na bogatą historyczną mozaikę centrum Pragi składają się też cenne przykłady architektury współczesnej, między którymi są również domy, które zostały zbudowane w niespotykanym gdzie indziej na świecie stylu.

Znaczące obiekty architektury współczesnej
Znaczące obiekty architektury współczesnej
Slideshow
Veletržní palác (Pałac Targowy) Packa, Wikipedia

Veletržní palác (Pałac Targowy)

ul. Dukelských hrdinů 47, Praha-Holešovice

architekci: Oldřich Tyl, Josef Fuchs

wykonanie: 1924-28

Obchodní dům Baťa (Dom Obuwia Bata) Wikipedia

Obchodní dům Baťa (Dom Obuwia Bata)

ul. Václavské náměstí  6, Praha 1

architekt: Ludvík Kysela

wykonanie: 1928-29

Müllerova vila (Willa Müller) Wikipedia

Müllerova vila (Willa Müller)

ul. Nad hradním vodojemem 14, Praha

architekt: Adolf Loos

wykonanie:  1928-30

Kostel Nejsvětějšího Srdce Páně (kościół Najświętszego Serca Jezusowego) Czech Tourism

Kostel Nejsvětějšího Srdce Páně (kościół Najświętszego Serca Jezusowego)

ul. nám. Jiřího z Poděbrad, Praha-Vinohrady

architekt: Josip Plečnik

wykonanie: 1928-32

Klášter Emauzy (klasztor Emauzy) Wikipedia

Klášter Emauzy (klasztor Emauzy)

Klášter Emauzy (klasztor Emauzy), klasztor założono w 1347 r., pod koniec II wojny światowej w 1945 r. został zniszczony w wyniku bombardowania a jego wieże w poł. lat 50-tych XX wieku zostały zastąpione nowoczesną dobudową wg projektu prof. Oldřicha Štefana.

Budova Národního shromáždění (Obiekt Zgromadzenia Federalnego) High Contrast, Wikipedia

Budova Národního shromáždění (Obiekt Zgromadzenia Federalnego)

ul. Wilsonova 4, Praha-Vinohrady

architekt: Karel Prager

wykonanie: 1967-74

Obchodní dům Kotva (Dom Towarowy Kotva) Aktron, Wikipedia

Obchodní dům Kotva (Dom Towarowy Kotva)

ul. Náměstí Republiky 8, Praha-Staré Město

architekci: Vladimír Machonin, Věra Machoninová

wykonanie: 1971–75

Oranžerie na Pražském hradě (Oranżeria na Zamku Praskim) Prazak, Wikipedia

Oranžerie na Pražském hradě (Oranżeria na Zamku Praskim)

Ogrody Królewskie, Pražský hrad (Zamek Praski), Praha

architektka: Eva Jiřičná

wykonanie: 1995-99

Žižkovský vysílač (Nadajnik na Žižkovie) © Roman Cestr

Žižkovský vysílač (Nadajnik na Žižkovie)

Praha-Žižkov

architekt: Václav Aulický

wykonanie: 1985-1992

Zlatý Anděl (Złoty Anioł) Honza Groh, Wikipedia

Zlatý Anděl (Złoty Anioł)

Praha-Smíchov

architekt: Jean Nouvel

wykonanie: 1994-2000

Hotel Josef Thinkstock

Hotel Josef

Rybná 20, Praha 1

architekt: Eva Jiřičná

wykonanie 2001-02

Národní technická knihovna (Narodowa Biblioteka Techniczna) Pavel Culek, Wikipedia

Národní technická knihovna (Narodowa Biblioteka Techniczna)

ul. Technická ul., Praha-Dejvice

architekci: Roman Brychta, Adam Halíř, Ondřej Hofmeister, Petr Lešek

wykonanie: 2006 – 2009

x 1 /

Szalony kubistyczny taniec

Czescy artyści wielokrotnie udowodnili, że potrafią w oryginalny sposób doprowadzić do perfekcji rozwiązanie wielkich zagadnień stylów architektonicznych, które w światowej architekturze opuszczono po osiągnięciu fazy kulminacyjnej. Jest to aktualne dziś i w takim samym stopniu dotyczyło to średniowiecza. Swoistym przykładem jest oryginalne pojęcie idei kubizmu i przeniesienie jej na pole architektury, którą można do dziś podziwiać w ulicach Pragi.

 

Dom w ulicy Neklanová (© Matěj Baťha (Wikipedia))

Photo: Lampa kubistyczna na placu Jungmanna (© Czech Tourism), Georges Braque

 

Młodsi czescy architekci poszukujący własnego nowoczesnego stylu w budownictwie, na początku XX wieku odkryli dla siebie, przede wszystkim dzięki historykowi sztuki Vincenci Kramářovi twórczość Pabla Picassa i Georga Braqua. Korzystając z tych impulsów udało im się ze swego ujęcia architektury wykluczyć wszystko, co mogłoby je łączyć z przeszłością i stworzyć własny język z charakterystycznymi ostrosłupowymi kształtami i skośnymi liniami, które miały eksponować nową aktywność ducha człowieka.

Nowe spojrzenie na świat
Nowe spojrzenie na świat
Slideshow
Dr. Ing. arch. Josef Chochol (1880–1956) © Lubomír Stiburek

Dr. Ing. arch. Josef Chochol (1880–1956)

Vila Kovařovic (Willa Kovařovic)

ul. Libušina 3, Praha-Vyšehrad

architekt: Josef Chochol

wykonanie: 1912-13

Emil Králíček (1877–1930) Wikipedia

Emil Králíček (1877–1930)

Kubistyczny dom Diamant, 1912-1913

Spálená 4, Praha 1

Otakar Novotný (1880 – 1959) © Eva Haunerová, Wikipedia

Otakar Novotný (1880 – 1959)

Nauczycielskie domy

Elišky Krásnohorské 10, Praha 1

Josef Gočár (1880–1945) © Petr Vilgus (Wikipedia)

Josef Gočár (1880–1945)

Rondokubizm - Legiobanka, 1921-1923

Na Poříčí, Praha 1

Pavel Janák (1882–1956) Wikipedia

Pavel Janák (1882–1956)

Pałac Adrie, 1922-25

Jungmanova ul. 31, Prague 1

x 1 /

Od samego początku sprzeciwiali się im konserwatywni krytycy i koledzy architekci, którzy czuli się bardzo zgorszeni ich „szalonym kubistycznym tańcem “. Kubiści zawsze jednak potrafili obronić potencjał nowej architektury pod względem harmonijnego uzupełniania cennych z historycznego punktu widzenia części Pragi.

Historia kolekcji Kramářa
więcej

W dzisiejszych czasach sami mogą się Państwo przekonać, czy im się udało, chociażby na przykładzie obiektów Pavla Janáka, w których łączy się dynamiczny barok z analitycznym kubizmem Picassa. Jednym z najlepszych przykładów praskiej architektury kubistycznej jest - Dom pod Czarną Madonną (1912) autorstwa Josefa Gočára – który można obejrzeć w pobliżu Rynku Staromiejskiego i na jego przykładzie podziwiać choćby wyrafinowaną sztukę architekta, z jaką wyraził nastroje i emocje przy pomocy abstrakcyjnych kształtów. Znajduje się tu również jedyna na świecie kubistyczna kawiarnia. Grand Café Orient zostało wyposażone przez Josefa Gočára w kubistyczne meble, oświetlenie, tapety a nawet wieszaki na ubrania.

 

Photo: Grand Café Orient, Dom pod Czarną Madonną (© Pavel Hroch)

Laterna Magika

Już w 1958 roku pierwsi widzowie w czechosłowackim pawilonie podczas Światowej Wystawy w Brukseli mogli zobaczyć zachwycające przedstawienie łączące projekcję filmową z tańcem, muzyką, światłem i pantomimą. Autorzy tej epokowej multimedialnej koncepcji, reżyser Alfréd Radok i scenograf Josef Svoboda, nazwali ją Laterna magika. W tym czasie na pewno jeszcze nie domyślali się, że stworzyli fenomen, który w przyszłych dziesięcioleciach podbije sobie miliony widzów na całym świecie.

Od 1992 roku Laterna magika ma stałą siedzibę w obiekcie Nowej Sceny Teatru Narodowego, w jednym z najbardziej polemizowanych praskich budynków za ostatnie trzydzieści lat. Bezkompromisowa ekspresja z jaką to dzieło kontrowersyjnego architekta Karla Pragera wkroczyło pomiędzy otaczającą ją zabytkową zabudowę, od początku wzbudzała wielkie emocje. Krótko po dobudowaniu zyskała wiele sarkastycznych przydomków, dziś jednak jest nieodłączną dominantą centrum miasta.

Odwiedzający Pragę podziwiają „kubistyczne“ rozwiązanie obudowy głównego budynku, który składa się z ponad czterech tysięcy wydmuchiwanych szklanych kształtek wykonanych wg projektu światowej sławy artysty szkła Stanislava Libenskégo. Poszczególne płytki posiadają odrębne powierzchnie, dzięki czemu wspólnie tworzą potężny relief a cały obiekt jest właściwie swoistą szklaną plastyką.

Piazetta pomiędzy budynkami Teatru Narodowego i Nowej Sceny jest też żywym miejscem, na którym odgrywane są przedstawienia taneczne i teatralne a sama fasada jest wykorzystywana przy różnych okazjach przez współczesnych artystów jako duży „ekran“, na którym można na oczach wszystkich rozwijać niektóre zasady, z którymi pracuje Laterna magika podczas swych przedstawień.

 

Photo: Teatr Narodowy i Nowa Scena, Piazetta (© Nová scéna Národního divadla)

Tańczący dom

Po 1989 roku Praga otworzyła się na nowe możliwości a na mozaikę architektoniczną składały się kolejne przykłady nowej architektury. Pierwszą budowlą światowego architekta, która pojawiła się w Pradze po rewolucji w 1989 roku, był dom nazywany od początku Ginger i Fred. Od 1996 roku stoi na prawym brzegu Wełtawy na rogu nabrzeża Rašína i placu Jiráska, na miejscu, które po bombardowaniu pod koniec II wojny światowej pozostało puste. Obiekt zaprojektował architekt Vlado Milunić razem z Frankiem O. Gehrym, część wnętrza biur jest dziełem brytyjskiej architekt czeskiego pochodzenia Evy Jiřičnej.

Nazwę Tańczący Dom nadały obiektowi jego dwie wieże, które symbolizują słynną parę tancerzy lat trzydziestych i czterdziestych Freda Astaira i Ginger Rogers. Tancerkę przypomina szklana wieża, wysunięta nieco w stronę placu Jiráska a kamienny tancerz jest zwrócony w kierunku nabrzeża. Wybudowaniu obiektu towarzyszyła dyskusja o dalszym ogólnym rozwoju architektonicznym Pragi. W roku, w którym Tańczący Dom został dobudowany, otrzymał prestiżową nagrodę amerykańskiego czasopisma Time w kategorii design roku.

Tańczący dom
Tańczący dom
Slideshow
Tańczący dom © Thinkstock

Tańczący dom

Tańczący dom © Thinkstock

Tańczący dom

Tańczący dom © Thinkstock

Tańczący dom

x 1 /

 

 

Praga

Twoje ulubione