Pomimo, że Ołomuniec był założony nad rzeką Morawą dopiero w początkach XIII w., jego historia sięga o wiele dalej. Już w połowie XI w. wspomina się o zamku Przemyślidów i o założeniu biskupstwa morawskiego. Z zabytków kościelnych warto przede wszystkim wspomnieć dom biskupi św. Wacława, otoczony budynkami reprezentacyjnymi z byłym zamkiem i domami kanoników. Niezwykłym, romańskim zabytkiem jest pałac biskupi z wyjątkowymi, podwójnymi oknami. W budynku w 1306 roku został zamorodowany ostatni król z rodu Przemyślidów, Wacława III. Drugim ciekawym regionem miasta jest zachodnia część z Górnym i Dolnym Rynkiem. Z okresu gotyku pochodzi między innymi godny uwagi kościół farny św. Mořice oraz duży ratusz z nadbudowaną, wykuszową kaplicą i współczesnym zegarem. W renesansowym stylu zbudowane są np. niektóre miejskie pałace, czy domy kupieckie nazywane Pod Bohatými krámy. Po wojnie trzydziestoletniej miasto z rozmachem zostało przebudowane w barokowym stylu. Obok klasztornych budynków jezuitów, pałacu arcybiskupiego czy leżącego nieopodal miejsca pielgrzymkowego Svatý Kopeček, zachował się unikatowy zespół sześciu barokowych fontann i morowych słupów. Na miejscu rozległych, barokowych umocnień w XIX w. powstał zielony pas parków i sadów malowniczo uzupełniający krajobraz. Miasto jest siedzibą starostwa Olomouckého kraje.


