Ogromną część architektonicznej spuścizny Republiki Czeskiej tworzą zabytki sztuki sakralnej i miejsca pielgrzymkowe. Większość z nich stanowią rzymskokatolickie kościoły, klasztory i kaplice, można tu jednak znaleźć również liczne zabytki kultury żydowskiej i prawosławnej. Architektura religijna w Czechach rozwijała się przez ponad 1000 lat i przeszła liczne przeobrażenia.
Wybierz zabytek sakralny
Początki chrześcijaństwa na czeskich ziemiach sięgają końca IX w. i związane są z przybyciem do Państwa Wielkomorawskiego Cyryla i Metodego oraz z przyjęciem chrztu przez księcia Bořivoja i jego żonę Ludmiłę. W tych czasach powstają pierwsze kościoły. Stopniowo na Morawy i do Czech zaczynają przybywać zakonnicy, którzy zakładają klasztory - nowe ośrodki kultury i nauki.
W kościele katolickim do najważniejszych przejawów kultu religijnego należało czczenie świętych. Kult ten został przerwany w dobie husytyzmu i w czasach jego odrodzenia. Powrót do oddawania czci świętym nastąpił dopiero po dwóch stuleciach, w wieku XVIII, w związku z rekatolizacją Czech. Czechy i Morawy stały się ściśle katolickimi ziemiami. Niezwykłych rozmiarów nabrał kult maryjny przejawiający się przede wszystkim poprzez budowanie olbrzymich kościołów, licznych słupów dziękczynnych i powstawanie wielu miejsc pątniczych (ponad 300 zachowanych) na całym terytorium Czech i Moraw. Jednak największy kult poświęcony został Janowi Nepomucenowi, którego rzeźba musiała zdobić każdy most czy wioskę.
Do dzisiejszego dnia zachowała się jednak jedynie część zabytków sakralnych. Przyczyniły się do tego liczne wojny i pożary, nękające przez stulecia czeskie ziemie, jak również czasy panowania Józefa II, pod koniec XVIII w., który zakazał pielgrzymek i na szeroką skalę likwidował kościoły, klasztory i inne zabytki kultu religijnego. Kolejnym ciosem był czterdziestoletni okres reżimu komunistycznego. Przez panującą wówczas ignorancję i brak zrozumienia dla kultury podupadło, a często również zostało zniszczonych wiele kościelnych budynków. Dzisiaj poddawane są one renowacji, dochodzi do odnowienia tradycji pielgrzymek i kultu maryjnego.
Najważniejsze i historycznie najcenniejsze zabytki sztuki religijnej w Republice Czeskiej zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO (Kutná Hora, historyczne centrum Pragi, ogrody w Kromierzyżu (Kroměřížské zahrady), Zelená Hora).
Szczegóły w rubryce Regiony.
Virtual tours:
Karlštejn
Praha
Chrám sv. Mikuláše Praha
Olomouc
ZABYTKI KULTURY ŻYDOWSKIEJ
Żydzi zaczęli się osiedlać na czeskich ziemiach w IX w. Swoje tradycje przenieśli do wielu miejsc na terenie Czech i Moraw. Tysiącletnia obecność tej niezbyt licznej ale wyraźnej kulturowo wspólnoty nie mogła przejść bez echa, o czym świadczą getta, synagogi, cmentarze, książki, rękopisy, wyroby artystyczne zachowane do dzisiejszego dnia. Jednak wiele zabytków zaginęło na zawsze.
Zabytki kultury żydowskiej były niszczone przez fanatyków już w czasach wypraw krzyżowych w XI i XII w. Likwidacje miały miejsce po pogromach lub po wydaleniach ludności żydowskiej z miast. Od połowy XIX w. dochodzi do zlikwidowania dotychczasowej segregacji, oryginalne żydowskie dzielnice zostały albo zburzone, albo przebudowane i zmodernizowane. Dokumentem ich oryginalnego wyglądu jest unikalna, duża dzielnica w miejscowości Třebíč, z dwoma synagogami i cmentarzem, która zachowała swój pierwotny, późnośredniowiecznym charakter. W późniejszych czasach żydowskie zabytki masowo niszczyli naziści, ale do ich likwidacji przyczyniły się również czasy komunizmu. Pierwsze synagogi na terenie Czech, były prostymi, budowanymi z drewnianych bali budynkami. Jedna z nich zachowała się w Vlachově Březí, jednak już w późniejszej formie, przebudowana na dom mieszkalny. W średniowieczu drewniane budynki zaczęły być zastępowane murowanymi, z których najstarszym zachowanym budynkiem jest gotycka Staronowa Synagoga w Pradze, pochodząca z połowy XIII w. Zachowały się również inne budynki gotyckie i renesansowe (Pinkasova lub Vysoká synagoga, synagoga w Dolní Kounici w pobliżu Brna oraz synagoga w Holešově). Z czasów baroku czy rokoko zachowała się na przykład synagoga w miejscowości Boskovice. Na terenie Republiki Czeskiej można odnaleźć budynki klasycystyczne i empirowe, jednak najliczniej reprezentowane są synagogi nawiązujące do innych, historycznych stylów architektonicznych np. Maislova synagoga w Pradze. W wielu synagogach można doszukać się pierwiastków secesji czy też stylu mauretańskiego lub funkcjonalizmu. Elementy kubizmu odnaleźć można w synagodze w Milevsku. Najnowsza synagoga została zbudowana w latach 1937 - 1938 w Kamenicy nad Lipou.
Do dzisiejszych czasów zachowało się ponad 200 synagog, z których jedynie w jednej w Brnie i w dwóch w Pradze (Staronová a Jubilejní) odprawiane są nabożeństwa.
W roku 1906 powstało w Pradze Muzeum Kultury Żydowskiej (www.jewishmuseum.cz).
W Terezinie w okolicach Litomieřic czynna jest stała ekspozycja Muzeum Getta (www.pamatnik-terezin.cz)
Virtual tour: Josefov - Prague Jewish Town
