Jeśli chciałbyś się dowiedzieć, jak wyglądały święta wielkanocne na ziemiach czeskich sto i więcej lat temu, odwiedź jeden z wielu czeskich skansenów. Zapoznasz się ze zwyczajami wielkanocnymi, na kiermaszach zobaczysz występy zespołów folklorystycznych, malowanie pisanek czy plecenie rózg wielkanocnych.
Wałaskie muzeum w przyrodzie w Rožnovie pod Radhoštěm
Wałaskie muzeum jest najstarszym i najobszerniejszym muzeum swego rodzaju w Europie środkowej. Na gości wielkanocnych czeka tu tradycyjny kiermasz, dania z tradycyjnego jadłospisu oraz zwyczaje wielkanocne i wiosenne przedstawiane przez zespoły folklorystyczne.
Muzeum górnicze Příbram
Muzeum górnicze (www.muzeum-pribram.cz) przygotowuje co roku program Wielkanoc w chałupie górniczej, w ramach którego można zobaczyć malowanie pisanek, pieczenie i ozdabianie pierników wielkanocnych oraz plecenie wielkanocnych rózg w domku górniczym.
Dalsze skanseny z bogatym programem wielkanocnym
Zwyczaje i tradycje wielkanocne
Wielkanoc poprzedza Wielki Tydzień, w czasie którego robiono w domach i chałupach wiosenne porządki, by wszystko było przygotowane na wielkie święto. Z najważniejszymi świętami dla chrześcijan jest związanych wiele tradycji ludowych. Niektóre z nich są stale utrzymywane, jednak większość można zobaczyć już tylko w skansenach.
Zielony Czwartek
Dzień, w którym według starej tradycji dzwony odlatują po błogosławieństwo do Rzymu i milkną aż do swojego powrotu w Białą Sobotę. Zamiast nich chodzili po wioskach młodzieńcy z klekotkami i grzechotkami, drewnianymi instrumentami wydającymi głośnie dźwięki, i ogłaszali czas zamiast dzwonnic. Ta tradycja przetrwała do dziś w niektórych wioskach na Morawach.
Wielki Piątek
W dniu, gdy Jezus Chrystus został ukrzyżowany, otwierają się według podań ludowych podziemia wypełnione skarbami.
Biała Sobota
Dzień oczyszczenia duszy, ciała i przybytku. Jeśli pozamiata się pokój w Białą Sobotę jeszcze przed świtaniem, będzie w nim czysto przez cały rok.
Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego
Niedziela po Białej Sobocie (1. niedziela wielkanocna) rozpoczyna okres wielkanocny.
Poniedziałek Wielkanocny – odmładzanie dziewcząt i kobiet
W poniedziałek wielkanocny chodzą chłopcy i mężczyźni od domu do domu i rózgą wielkanocną (zielone pręty wierzbowe splecione razem w rózgę) przy składaniu wierszowanych życzeń symbolicznie uderzają dziewczęta i kobiety, żeby je w ten sposób „odmłodzić". Za to otrzymują wstążkę na rózgę wielkanocną i pisanki.
Innym zwyczajem, spotykanym szczególnie na Morawach, jest polewanie wodą – by dziewczęta „nie uschły" i przez cały rok aż do następnej Wielkanocy zostały młode, piękne i atrakcyjne.
Wynoszenie śmierci
W Niedzielę Pasyjną (5. niedzielę Wielkiego Postu) wynosili ludzie ze wsi słomianą śmierć – kukłę odzianą w kobiecą suknię. Przedstawiała ona zimę, a jej wyniesieniem przywoływano z powrotem wiosnę. Potem rzucano ją za wsią do wody, a ludzie śpiewali i tańczyli, ciesząc się z tego, że zima odpływa już precz z kraju.
Otwieranie źródełek
Na początku kwietnia „otwiera się źródełka“. To bardzo dawny zwyczaj, gdy przede wszystkim dzieci śpiewając pieśni czyściły źródło życia – naturalne źródła – z liści, które w nich osiadły w czasie zimy. Dziś już tyle się nie śpiewa, ale źródełka otwiera się stale.
Ciekawostki
Otwieranie źródełek
Jeśli będziesz miał szczęście, znajdziesz w trakcie swego pobytu w programie koncertowym suitę Otwieranie źródełek Bohuslava Martinů. Ta na współczesny sposób opracowuje pieśni ludowe związane z tym pradawnym zwyczajem
