Już od XV wieku gmina żydowska była integralną częścią miasta Holešov, lezącego na pogórzu Hostýnských vrchów. Losy tutejszych mieszkańców, ich tradycje, zwyczaje panujące przez stulecia pełne pokoju i waśni, są dziś prezentowane w synagodze, która jest unikatem na skalę światową oraz w magicznej przestrzeni cmentarza żydowskiego, ze sławną tumbą rabina Szacha, którą corocznie odwiedzają setki ortodoksyjnych Żydów ze wszystkich zakątków świata.
Największy rozkwit gmina żydowska w Holešovie osiągnęła w połowie XIX wieku, bo wtedy jej członkowie stanowili jedną trzecią wszystkich mieszkańców miasta. Żydowski Holešov, który w tych czasach był odrębnym miastem, został później wcielony do miasta i jest taki, jaki znamy go dzisiaj. Gmina żydowska zaniknęła w czasach holocaustu. Obecnie tradycje kultury żydowskiej można poznać tylko w czasie organizowanego tu Tygodnia Kultury Żydowskiej.
Synagoga unikatowa na skalę światową
Najważniejszym obiektem, od którego należy rozpocząć odkrywanie przeszłości żydowskiej Holešova jest Synagoga Szacha. Dziś jest jedyną zachowaną synagogą tzw. typu polskiego, i dlatego uznawana jest za unikat na skalę światową. Po wejściu do synagogi powita was sala modlitw z przepięknie ozdobioną kazalnicą, z której czytano Torę. Po stromych schodach można wejść na galerię dla kobiet, gdzie dawniej była szkoła. Godny podziwu jest drewniany strop, przepięknie ozdobiony motywami kwiatowymi, owocami i zwierzętami.
Chwila zadumy przy grobie mędrca Szacha
Śladami holešovskich Żydów trzeba udać się na tutejszy cmentarz. Pochodzi już z połowy XV wieku. Znajduje się na nim ponad 1500 nagrobków rozproszonych na całej powierzchni. Najważniejszy jest grób i tumba uczonego rabina Sabbataja ben Meir ha-Kohena, zwanego Szachem. Do jego grobu i synagogi noszącej jego imię zjeżdżają goście z zagranicy, przede wszystkim ze Stanów Zjednoczonych, Izraela i innych, w których działają silne gminy żydowskie.
Ciche wspomnienie
Smutnym przypomnieniem tragicznych wydarzeń XX wieku jest dom obrzędowy na tutejszym cmentarzu. Można w nim obejrzeć trzy wielkie drewniane tablice z modlitwami, pięknie zdobione motywami roślinnymi. Po II wojnie światowej umieszczono tu jeszcze kamienną płytę z wyrytymi nazwiskami 253 Żydów, którzy stali się ofiarami holocaustu.