UNESCO monumenten in de Tsjechische Republiek
Tsjechië kent een van de hoogste dichtheden van UNESCO monumenten ter wereld. Sinds 1992 komen Tsjechische monumenten voor op de Lijst van Wereld Erfgoed van de UNESCO voor. Er zijn daarop nu twaalf Tsjechische monumenten vermeld en tien andere locaties hebben zich kandidaat gesteld voor de toetreding tot dit presitigieuze gezelschap. Na de toelating van het gebied Boheems Paradijs heeft Tsjechië ook een vertegenwoordiger op de lijst van de UNESCO geoparken. Bovendien zijn al deze monumenten gemakkelijk bereikbaar. Opgerekend vanaf Praag is de afstand tot deze monumenten tussen de 30 minuten en 3 uur rijden met de auto.
De groep Tsjechische UNESCO monumenten bevat historische stadskernen, christelijke en Joodse religieuze monumenten, door tuinen omsloten kastelen, dorpen in de plattelandse barokstijl en een vertegenwoordiging van hedendaagse architectuur. De Joodse wijk van Třebíč neemt een bijzondere plaats in, omdat het het eerste Joodse monument buiten Israel was, dat als een afzonderlijk monument op de lijst van UNESCO bijgeschreven is.
De monumenten van de lijst hebben dikwijls iets te maken met belangrijke gebeurtenissen uit de geschiedenis. De tuin van de villa Tugendhat was getuige van een doorslaggevend historisch moment, toen daar in 1992 de overeenkomst werd ondertekend over de splitsing van Tsjechoslowakije. Het kasteel van Kroměříž werd in november 1848 de plaats van de eerste constitutionele vergadering in de geschiedenis van het keizerrijk Oostenrijk-Hongarije. Ieder jaar is er voor bezoekers een speciale gelegenheid om op andere manier de UNESCO monumenten te leren kennen dan tijdens de officiële bezichtiging samen met de gids. Zo worden in Český Krumlov de historische feesten van „De Vijfbladige roos“ (Pětilisté růže) georganiseerd, vindt in Třebíč het Joodse festival Šamajim plaats en kunnen in Holašovice de Boerenfeesten (Selské slavnosti) worden bezocht, met voorbeelden van traditionele en niet-traditionele ambachten uit heel Tsjechië.
In Praag gaan de bouwstijlen van eeuwen in elkaar over
Welke andere plek zou een betere beginplaats zijn van de tocht naar de 12 Tsjechische UNESCO monumenten dan de hoofdstad Praag, want sedert 1992 staat de hele Praagse binnenstad als „stadsreservaat“ (beschermd stadsgezicht) op de UNESCO lijst. De bijzondere plaats van Praag onder de monumenten wordt niet alleen bepaald door de omvang (8 630 000 m²) maar vooral door de stijlverscheidenheid van de monumenten. Er staan Romaanse rotondes, gotieke kerken, renaissancistische huizen, barok- en rococopaleizen, Jugendstil gebouwen en kubistische of functionalistische gebouwen. Deze parade van de stijlen van elf eeuwen is zeker een langer bezoek waard. Wie niet zoveel tijd ter beschikking heeft, moet beslist een wandeling maken langs de zgn. Weg van de koningen. Deze verbindt de belangrijkste monumenten die in het centrum van Praag liggen. De route begint bij het Jugendstil Gemeenschapshuis en loopt via het Oude Stadsplein en de Karelsbrug tot aan de Praagse Burcht. Het bezoek aan monumenten kan gemakkelijk gecombineerd worden met bezoek van een cultureel evenement. Kiest u maar uit het rijke aanbod van tientallen theaters, musea, galeriën of uit het programma van de internationale festivals - De Praagse Lente (Pražské jaro), Dansen Praag (Tanec Praha) ea. (www.praha.cz; www.prague-info.cz, www.hrad.cz)
De monumenten van Kutná Hora zijn getuigen van het rijkdom van de koninklijke stad
Kutná Hora (1995) is slechts een uur autorijden van Praag verwijderd. Dankzij rijke zilverertsvondsten in de middeleeuwen werd het na Praag de belangrijkste stad van het Tsjechische koninkrijk. Tegenwoordig wordt er geen zilver meer gewonnen en slechts het goed bewaarde historische centrum met de laatgotieke Sint-Barbarakerk getuigt van het toenmalige belang van deze koninklijke stad. De kerk is gewijd aan Sint-Barbara, de beschermvrouwe van de mijnwerkers, en het interieur ervan is versierd met een aantal indrukwekkende fresco´s met mijnbouwthematiek. Vlašský dvůr (Het Italiaanse hof), de voormalige munterij en in de 15e eeuw de tijdelijke verblijfplaats van de Tsjechische koningen, mag door de bezoeker zeker niet vergeten worden. De Maria-Hemelvaartkerk in de wijk Sedlec staat ook op de lijst van de UNESCO. Dit monument van Kutná Hora is in het begin van de 18e eeuw op creatieve wijze herbouwd door Jan Blasius Santini. (http://guide.kh.cz)
Het kasteelcomplex van Český Krumlov is de tweede in grootte in Tsjechië
De parel van de Zuid-Boheemse steden, dat is de bijnaam van Český Krumlov (1992). Het historische centrum met meer dan 300 gotieke en renaissancistische huizen wordt overheerst door een uitgestrekt kasteel. Het kasteel is door verschillende generaties eigenaars geleidelijk verbouwd en veranderd, conform eigentijdse bouwstijlen. Tot de hoogtepunten behoren de maskerade zaal in de rococostijl en het unieke baroktheater. De kasteeltuin - een van de grootste in Centraal Europa – nodigt uit voor een aangename wandeling. De tuin met een prachtige rococofontein wordt vooral bewonderd tijdens het zomerseizoen, wanneer er in het natuurtheater toneel- en muziekvoorstellingen gegeven worden. Het theater heeft draaibare zitplaatsen voor het publiek. (www.ckrumlov.info)
Holašovice laat de boerderijen zien in de plattelandse barokstijl
Het dorp Holašovice (1998) bevindt zich ook in Zuid-Bohemen. Het ligt vlakbij České Budějovice en is gesticht al in de eerste helft van de 13e eeuw. Het is indrukwekkend dat, ondanks latere aanpassingen, er het middeleeuwse systeem van rangschikken van de woon- en landbouwgebouwen bewaard is gebleven. Daarbij worden de huizen met elkaar doorverbonden door middel van poortjes en gewelfde inritten. Het huidige uiterlijk van het dorp is het resultaat van het werk van de metselaars die de voorgevels en inritten van de Holašovice huizen in de tweede helft van de 19e eeuw verbouwd hebben, in de zgn. plattelandse barokstijl. Het hele dorpsplein bestaat uit 22 huizen met beschilderde barokvoorgevels en tuinen en is een uniek voorbeeld van de bovengenoemde bouwstijl. (www.czechtourism.com)
Renaissancistisch kasteel te Litomyšl
De Oost-Boheemse stad Litomyšl (1999) is bij de liefhebbers van Tsjechische muziek bekend als de geboorteplaats van Bedřich Smetana en als de stad waar het festival Smetanova Litomyšl (Smetana´s Litomyšl) plaatsvindt. De festivalmuziek is dan regelmatig te horen op het binnenhof van het Litomyšl kasteel, dat een UNESCO monument is. Het schilderachtige renaissancistische kasteel met latere barokingrepen doet aan Italiaanse arcadegebouwen denken, hoewel het gebouw is aangepast aan de Tsjechische omgeving. Het tijdperk waarin het ontstaan is, is op het eerste gezicht duidelijk: de buitenmuren van het kasteel zijn versierd door een paar duizend muurschilderingen (renaissancistische envelopjes), waarop geen enkel motief twee keer wordt gebruikt. De deskundigen zijn het met elkaar eens, dat het kasteel met de daarbij behorende landbouwgebouwen een perfect voorbeeld is van een Midden-Europees adellijk renaissancistisch verblijf. (www.litomysl.cz)
Drietal monumenten in de regio Vysočina
De UNESCO monumenten in de regio Vysočina vormen een denkbeeldige driehoek met de hoekpunten in Telč, Třebíč en Žďár nad Sázavou. Telč heeft de lijst bereikt dankzij de verbinding van het historische centrum en een in Telč gelegen kasteel (1992). De stad heeft haar uiterlijk) te danken aan de 16e eeuwse rijke edelman Zachariáš z Hradce (Zacharias van Hradec. Hij had zulke grote bewondering voor de Italiaanse renaissance, dat hij de Italiaanse architecten naar Telč uitgenodigd had om zijn gotiek verblijf te verbouwen tot een representatief kasteel. De architecten zijn er goed in geslaagd en het kasteel beschikt over buitengewoon goed bewaarde historische interieurs met pompeuze versiering, de toenmalige inrichting en zeldzame collecties. De herenhuizen op het plein zijn ook niet aan de renaissancistische verbouwing ontkomen. Ze kregen bewust uniforme voorgevels en arcades. Later is de meerderheid van de huizen weer in barokstijl herbouwd. Slechts een paar huizen hebben tot op de dag van vandaag echter hun renaissancistisch uiterlijk behouden. (www.telc-etc.cz)
De Sint-Jan-Nepomucennis bedevaartkerk op Zelená hora in Žďár nad Sázavou (1994) is een indrukwekkend kerkelijk monument van de UNESCO lijst. In het begin van de 18e eeuw is het gebouwd ter ere van de Tsjechische martelaar. Het is door de bekende architect Jan Blasius Santini ontworpen in de zgn. barok-gotiserende stijl. De architect heeft het symbool van de vijfpuntige ster gekozen. Da is te vinden in de plattegrond van de kerk en ook in de elementen van het interieur waar vijf kapellen en vijf altaren te tellen zijn. De bedevaartkerk vormde een onderdeel van het cicterciënzer klooster, dat later is veranderd in het huidige kasteel. Tegenwoordig is er Het museum van het boek en Het vleugelmuseum gevestigd. (www.zamekzdar.cz)
De UNESCO monumenten van Třebíč getuigen van een langdurig naast elkaar bestaan van de Joodse en Christelijke cultuur. Het zijn de christelijke Sint-Prokopbasiliek, de Joodse begraafplaats en de Joodse wijk Zámostí (2003). De wandeling door Třebíč begint bij de Romaans-gotieke Sint-Prokopbasiliek. Dit monument dateert uit de eerste helft van de 13e eeuw en de meest waardevolle onderdelen ervan zijn het prachtige Romaanse portaal en het ringvormige venster – rozet. De Joodse wijk bevindt zich niet ver van de basiliek vandaan. Grote verbouwingen en huizensloop hebben deze wijk, die Zámostí heet, gemeden. Daarom zijn er meer dan 100 gebouwen bewaard gebleven, waaronder twee synagogen, het huis van de rabijn, de Joodse school en een van de grootste Joodse begraafplaatsen in Tsjechië. De oorspronkelijke bewoners zijn weg, maar de geheimzinnige sfeer van de smalle straatjes, hoekjes en gewelfde doorgangen is nog steeds aanwezig. (www.trebic.cz, www.kviztrebic.cz)
Barokmonumenten van Centraal Moravië
De aartsbisschoppelijke stad Olomouc (2000) is het centrum van Centraal-Moravië. UNESCO heeft uit de monumenten van Olomouc, dat het tweede grootste „stadsreservaat“ in Tsjechië is, De Heilige-Drieëenheidpilaar gekozen. Deze barokzuil is verrezen ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de pest epidemieën. Door de originele artistieke conceptie, rijke figurale versiering en de afmetingen en de indrukwekkende hoogte van 35 m verschilt dit monument nogal van zijn soortgenoten. Het is de grootste groep barokbeelden in een sculptuur in Centraal Europa. (www.olomouc-tourism.cz)
In de nabijgelegen stad Kroměříž (1998) hadden de bisschoppen en aartsbisschoppen van Olomouc hun zomerverblijf. Van alle verbouwingen heeft die uit halverwege de 17e eeuw de meeste sporen achtergelaten. Toen is het verblijf veranderd in een vroeg-barokkasteel. Het imposante barokpaleis is toen ingericht met dure meubels en met een collectie waardevolle schilderijen uit de 15e t/m 18e eeuw, van bekende kunstenaars als Tizian en Lucas Cranach sr. Het aartsbisschoppelijke kasteel wordt omsloten door de Podzámecká zahrada (De tuin onder het kasteel) die in de 19e eeuw is veranderd in een romantisch Engels park. Květná zahrada (De bloementuin) oftewel Libosad is oorspronkelijk buiten de stadsmuren aangelegd en staat ook op de UNESCO lijst. Geometrisch beplante bloemperken, een doolhof en een colonade met een galerij van antieke godenbeelden en mythische persoonlijkheden vormen de versiering van die tuin. (www.azz.cz)
Villa Tugendhat, de vertegenwoordiger van de moderne bouwkunst
Het eerste moderne monument uit Tsjechië dat op de UNESCO lijst werd bijgeschreven, was de functionalistische villa Tugendhat in de Zuid-Moravische stad Brno (2001). Het gaat om een uniek voorbeeld van het werk van de Duitse architect Ludwig Mies van der Rohe. Het trekt nog steeds aandacht vanwege de gedurfde architectonische en technische oplossingen. De hoofd woonverdieping van de villa wordt gekenmerkt door het in elkaar overgaan van het interieur en exterieur. Twee ramen van het glazen buitenomhulsel reiken van het plafond tot aan de vloer en kunnen dankzij de electrische bediening volledig opengezet worden. De villa, een symbool van de moderne architectuur in Brno, wordt tevens als een van de mijlpalen van de wereldarchitectuur van de 20e eeuw beschouwd. (http://www.tugendhat-villa.cz/)
Adellijke verblijven in het cultuurlandschap
Het Lednice-Valtice areaal (1996) bevindt zich in het wijngebied van Zuid-Moravië, dichtbij de Oostenrijkse grens. Het uitgestrekte landschapcomplex is gedurende de 17e t/m 20e eeuw ontstaan, op het Liechtensteinse landgoed. Het barokkasteel van Valtice en het neogotieke kasteel van Lednice vormen de as van het hele gebied. De architecten in dienst van de Liechtensteinen waren bezig met het aanpassen van de omgeving van de kastelen in de vorm van goed doordacht cultuurlandschap met vijverstelsels, bossen en prachtige parken met zeldzame boomsoorten. Een aantal kleine bouwsels met poëtische namen, bijv. de Apollotempel, het Grenskasteeltje of de Drie Gratiëntempel is ontworpen, puur voor het genot van de toenmalige eigenaars,. Vanwege zijn oppervlakte (200km²) hoort het Lednice-Valtice areaal bij tot de grootste conceptuëel ontworpen terreinen van Europa. (www.radnice-valtice.cz, www.czechtourism.com)
Actieve vakantie in het Boheems Paradijs
Het Boheems Paradijs is in 2005 in het netwerk inbegrepen van de vooraanstaande Europese en Chinese geoparken van de UNESCO. Dit bekendste voorbeeld van de Tsjechische rotsensteden biedt een ideale bestemming voor de actieve- en familievakantie. De natuur- en historische monumenten worden er met elkaar verbonden door tientallen kilometers uitstekend gemarkeerde voetgangers- en fietspaden. Een uitstapje in het Boheems Paradijs maakt het in één dag mogelijk meerdere activiteiten te ondernemen: een wandeling door een zandstenen rotsenstad, genieten van adembenemend uitzicht, een bezoek aan een van de burchten en kastelen (bijv. het romantische kasteel Sychrov of de ruïne van de burcht Trosky), zwemmen in open (zwem)water een of simpel uitrusten op een weiland. De liefhebbers van adrenaline verhogende sporten kunnen hun kracht tijdens rotsenbeklimming of paragliding beproeven. (www.cesky-raj.info, www.bohemian-paradise.info)
Meer info:
Mgr. Markéta Chaloupková
Česká centrála cestovního ruchu – CzechTourism, afdeling PR
Telefon: +420 221 580 445
E-mail: chaloupkova@czechtourism.cz
www.CzechTourism.com
